|
|
Homepage > Direct naar: milieu-analyse producten
Voordat u een product kunt verbeteren op milieu-aspecten, moet het duidelijk zijn waar de aanknopingspunten liggen. Soms zijn de aanknopingspunten voor verbetering al bekend. Weet u nog niet wat de belangrijkste milieu-aspecten zijn van uw product? Dan is een analyse op zijn plaats.
In dit deel van de site vindt u informatie over wat een milieu-analyse inhoudt. Antwoorden worden gegeven op de volgende vragen:
Levenscyclus van een product
De milieubelasting van een product beperkt zich niet tot de poorten van een producerend bedrijf. Het leven van een product bestaat uit meerdere fasen. De productie van de materialen, het gebruik en de afdanking van het product dragen bij aan de totale milieubelasting. Alle fasen bij elkaar vormen de zogenaamde levenscyclus of levensloop van een product. In de figuur is schematisch een levensloop van een product weergeven. In elke fase van de levensloop kan worden geprobeerd minder energie en materiaal te gebruiken en minder afval en emissies te creëren.
Verschillende analysemethoden
Er zijn verschillende analysemethoden voor de levenscyclus van uw product. Het doel van de verschillende methoden is om een overzicht te krijgen van de milieuaspecten van uw product en om prioriteiten voor verbetering vast te stellen.
Ook al hebben alle analysemethoden dit doel, er bestaat wel verschil in complexiteit, nauwkeurigheid, benodigde informatie en tijdsbesteding. Dit is hieronder kort weergegeven in een figuur. Klik voor meer informatie over de verschillende analyse methoden in de figuur.
MET matrix
De MET matrix is een globale analysemethode om een snel overzicht te krijgen in de milieubelasting van een product, hierbij wordt gelet op drie aspecten:
- Welke en hoeveelheid gebruikte materialen (M)
- Hoeveelheid gebruikte energie (E)
- Welke en hoeveelheid gebruikte toxische stoffen (T)
Deze aspecten worden uitgezet tegen de levensloop van het product in een matrix. Op die manier ontstaat de MET-matrix. Hieronder is het resultaat van een analyse van een kopieermachine te zien.
| | Materialen | Energie | Toxische stoffen |
| Productie | uitputting van grondstoffen
recycling van productie-afval | energie-inhoud van de materialen
procesenergie | brandvertragers
vloeiweg verbeteraars spuitgieten |
| Gebruik | papiergebruik
tonerafval en verpakking | energiegebruik
energie van transport | ozonproductie tijdens gebruik |
| Afdanking | recycling van het apparaat | | selenium drum |
(Bron: NOTA, Promise, handleiding voor milieugerichte productontwikkeling, Den Haag 1994)
De opzet van de MET-matrix is eenvoudig. Er is echter wel kennis nodig van bijvoorbeeld de milieu-effecten van vrijkomende stoffen.
Levens Cyclus Analyse (LCA)
Om milieuknelpunten van een product grondig te analyseren kan gebruik worden gemaakt van een levenscyclusanalyse (LCA). Levenscyclusanalyse is een analysemethode die de milieubelasting van producten en diensten over hun volledige levensloop kwantificeert. De verschillende stadia (grondstofwinning, productie, transport, gebruik en afvalverwerking) worden nauwkeurig in kaart gebracht en voor elk stadium wordt een inventarisatie gemaakt van het energie- en materiaalverbruik en van de emissies naar de omgeving. Bij een LCA worden alle milieu-effecten tijdens de levensloop van een product in kaart gebracht: van grondstofwinning via gebruik tot de afvalfase. Vandaar dat men ook wel spreekt van het 'van wieg tot graf' in kaart brengen van de milieueffecten.
Voor bijvoorbeeld een melkpak betekent dit dat ook de papierproductie, de oliewinning voor de coating, het transporteren en het verbranden van het pak in een afvalverbrandingsoven worden bekeken.
Een LCA biedt een aantal aanknopingspunten:
- het milieukundig vergelijken van manieren om een bepaalde dienst te leveren (bijvoorbeeld de vergelijking tussen het melkpak en de melkfles);
- het identificeren van de grootste milieuproblemen in de keten van een product (bijvoorbeeld de aluminium productie uit bauxiet is het meest vervuilend in de levenscyclus van een blikje);
- het identificeren en beoordelen van verbeteropties (bijvoorbeeld de analyse hoeveel het uitmaakt als het melkpak helemaal van kunststof wordt gemaakt).
(Bronnen: www.vito.be en www.cedelft.nl)
Onderstaand is het resultaat weergegeven van een LCA die een papieren-, met een plastictas vergelijkt op milieugebied.
LCA analyses worden vaak uitgevoerd door specialisten, of door ontwerpers met behulp van daarvoor ontwikkelde software.
Eco-indicator
Voor veel bedrijven is het uitvoeren van een LCA te tijdsintensief en ingewikkeld. Het interpreteren van het resultaat van de LCA is ook niet gemakkelijk. De Eco-indicator methode maakt het mogelijk om een versnelde analyse van de milieuproblemen van het product te maken. Eco-indicatoren zijn wel gebaseerd op de levenscyclusanalyse (LCA) methodiek. Een Eco-indicator is een getal, uitgedrukt in mPt, waarmee de totale milieubelasting van een product kan worden weergegeven. Hoe hoger de waarde, hoe hoger de milieubelasting. Er zijn Eco-indicatoren berekend voor tal van materialen en processen, die als uitgangspunt dienen voor een berekening van de Eco-indicator van een product. De opbouw van een Eco-indicator berekening lijkt sterk op de opbouw van een kostprijs berekening. Hierdoor vinden de meeste ondernemers en ontwerpers het niet moeilijk om een Eco-indicator berekening te leren maken. Het resultaat wordt uitgedrukt in een één-punts-score (alle milieu-impacts zijn opgeteld in één eindscore), zodat het interpreteren van de milieubelasting ook makkelijker wordt.
Meer informatie over de eco-indicatoren is te vinden via www.pre.nl/eco-indicator99
Voorbeeld Eco-indicator berekening: boxspring
Dit voorbeeld geeft weer hoe een berekening gemaakt kan worden met behulp van Eco-indicatoren. Het betreft een berekening van de belangrijkste milieuaspecten van een boxspring tijdens zijn levensduur.
Productie
De gebruikte materialen en processen worden geïnventariseerd en de benodigde hoeveelheid wordt gemeten. De Eco-indicator geeft aan hoe belastend het materiaal of proces is, bijvoorbeeld per kg, per m2 of per kWh. Vervolgens wordt de Eco-indicator vermenigvuldigd met de hoeveelheid materiaal of proces.
Voor een aantal onderdelen van de productiefase is hieronder een voorbeeldberekening gemaakt:
| onderdeel | materiaal | hoeveelheid | eenheid | | eco-indicator
(per kg) | | eco-indicator
score |
| houten skelet | vurenhout en OSB | 18 | kg | x | 0,85 | = | 15,3 |
| binnenvering | staal | 8 | kg | x | 4,1 | = | 32,8 |
| schuimdelen | polyether | 2,5 | kg | x | 5,9 | = | 14,8 |
| spuiten poten | poedercoaten | 0,1 | m2 | x | 4 | = | 0,4 |
Verpakking
De verpakking wordt meegenomen in de analyse. De verpakking bestaat uit een polyetheen zak.
| onderdeel | materiaal | hoeveelheid | eenheid | | eco-indicator
(per kg) | | eco-indicator
score |
| plastic zak | polyethyleen | 2,5 | kg | x | 3,8 | = | 9,5 |
Transport
Het transport omvat zowel de distributie van de onderdelen naar de producent als de distributie naar de klant. Voor de berekening is uitgegaan van in totaal gemiddeld 300 km per vrachtwagen.
| onderdeel | materiaal | hoeveelheid | eenheid | | eco-indicator
(per kg) | | eco-indicator
score |
| transport | vrachtauto 300km | 10,8 | ton km | x | 0,34 | = | 3,7 |
Gebruik
Verondersteld wordt dat er tijdens het gebruik van het bed geen extra milieubelasting ontstaat. De boxspring is ongeveer 10 jaar in gebruik.
Afdanking
In eerste instantie wordt verondersteld dat de gehele boxspring wordt verbrand. Dat lijkt immers gezien het overheidsbeleid om storten tegen te gaan het meest logisch. Recycling wordt niet als een reële optie gezien.
| onderdeel | materiaal | hoeveelheid | eenheid | | eco-indicator
(per kg) | | eco-indicator
score |
| verbranden | boxspring en
verpakking | 36 | kg | x | 1,8 | = | 64,8 |
Resultaat
In de volgende figuur is het resultaat te zien van de Eco-indicator berekening van de boxspring.
De figuur laat zien welke onderdelen of processen uit de levensloop de grootste bijdrage aan de totale milieubelasting van het product leveren.
LCA Software
Om een LCA uit te voeren bestaan verschillende software-programma's die voornamelijk voor de inventarisatie en analysefase een hulpmiddel zijn. Hier vindt u enkele veel voorkomende programma's die kunnen helpen bij het uitvoeren van een LCA. |
