Productgerichte milieuzorg (PMZ) biedt een organisatorisch kader voor bedrijven om de milieuprestaties van hun producten continu onder de loep te houden en te verbeteren. Onderwerpen als ecodesign, ketenbeheer en duurzaam inkopen kunnen onderdeel van productgerichte milieuzorg zijn.
Door op de stappen te klikken wordt samengevat waaruit de desbetreffende stap bestaat; nogmaals klikken zorgt ervoor dat deze informatie weer verdwijnt.
De invoering van productgerichte milieuzorg begint met een managementbeslissing. Er worden doelen gesteld, en er moet menskracht worden ingezet om productgerichte milieuzorg op te starten en om te overleggen met andere partners uit de productketen. Dat betekent dat de projectleider die het ketenoverleg gaat leiden, beslissingen moet kunnen nemen die het bedrijf aangaan.
Vervolgens stelt u een team samen met een projectleider. Het team kiest een product op basis waarvan het (keten)overleg kan worden opgestart. De samenstelling van het team kan verschillen en is onder meer afhankelijk van de grootte van het bedrijf.
In de tweede stap wordt één product gekozen. Met de partners uit de productketen wordt dan gezocht naar milieuverbeteringen voor het desbetreffende product. Vaak weet u al snel met welk product u aan de slag wilt, bijvoorbeeld omdat het product aan vernieuwing toe is. Mocht de keuze van een product toch moeilijk zijn, bijvoorbeeld omdat u vele verschillende producten maakt, dan kan de selectie in een aantal stappen plaatsvinden ("trechteren"): van twintig, naar tien, naar drie, naar uiteindelijk één product. Hiervoor zijn instrumenten ontwikkeld die zijn beschreven in de handleiding.
In de vorige stappen is door het projectteam de keuze voor een product voorbereid. In stap 3 worden de keuzen aan het management voorgelegd. Het is van belang dat er draagvlak is voor de keuze van het product.
Vervolgens wordt bepaald wie in de onderneming het ketenoverleg gaat voeren. Dat kan de milieufunctionaris zijn, maar ook bijvoorbeeld de logistiek manager, omdat hij al regelmatig overlegt met andere ketenpartners. Hij kan daarbij ondersteund worden door de milieufunctionaris.
De eerste drie stappen waren vooral intern gericht. Er is veel voorbereidend werk verricht. Nu is het tijd om uw blik naar buiten te richten en uw aandacht op de keten te richten en het overleg met de ketenpartners op te starten. Vaak moet u zelf het overleg initiëren. Daarbij kunt u gebruik maken van de informatie die is verzameld over de producten en de keten in de vorige stappen.
Het is goed om te starten met een presentatie van de verzamelde informatie aan de ketenpartners. Hierdoor worden de ketenpartners betrokken bij het proces tot nu toe en bij de redenen van uw bedrijf om tot milieuverbetering te komen. Vervolgens kunnen de ketenpartners de informatie aanvullen en de conclusies beïnvloeden.
In een brainstormbijeenkomst worden verbeteropties voor het product bedacht. De uitkomst van deze stap is een lange lijst van verbeteropties.
Samen met de ketenpartners wordt een verbeterproject gekozen. Om tot een keuze te komen kunnen de volgende criteria gebruikt worden:
bijdrage aan het milieuresultaat;
bijdrage aan de bedrijfsdoelstelling;
kosten & baten om het project ten uitvoer te brengen.
Het is van belang dat alle ketenpartners gezamenlijk de criteria vaststellen, zodat de keuze voor het verbeterproject wordt gedragen door alle schakels in de productketen. De verbeteropties worden vervolgens geordend met behulp van de gekozen criteria.
Het team kan de verbeteropties & het verbeterproject ook nog bespreken met het management om het draagvlak niet te verliezen.
In de vorige stap is het verbeterproject gekozen. Voordat met de uitvoering wordt begonnen is het handig om na te denken over een manier om vast te stellen of het verbeterproject succesvol is. Met andere woorden: nu is het tijd meetbare doelstellingen te formuleren, zodat het verbeterproject getoetst kan worden. Probeer de doelstellingen zo te kiezen dat tussentijds inzicht kan worden gekregen in de vorderingen. Dit maakt tussentijdse aansturing van het verbeterproject mogelijk.
Nadat de resultaten van het verbeterproject gemeten zijn, wordt onderzocht in welke mate de doelstellingen zijn gehaald.
Het resultaat van de evaluatie kan tweeledig zijn. Als het resultaat positief is kan een volgend verbeterproject voor hetzelfde product opgestart worden. Ook is het mogelijk dat een ander product wordt genomen en met andere ketenpartners wordt gezocht naar milieuverbeteringen. Door dit regelmatig te doen heeft u een verbetercyclus in de organisatie ingevoerd. Deze cyclus vormt de basis voor de systematische invoering van productgerichte milieuzorg in uw organisatie. De cyclus komt overeen met de cyclus van ISO 14001, zoals weergegeven in de afbeelding van dit stappenplan.
Als het resultaat van de evaluatie van het verbeterproject negatief uitvalt, kunt u zich bezinnen of er wel of niet doorgegaan moet worden met productgerichte milieuzorg.
Hopelijk heeft het proefproject u laten zien dat productgerichte milieuzorg van belang is voor uw bedrijf. Mocht de evaluatie van het verbeterproject negatief zijn, hoeft dat niet te betekenen dat productgerichte milieuzorg niet belangrijk is voor u. Productgerichte milieuzorg kan wel degelijk van strategisch belang zijn voor uw bedrijf. Dit belang kan gevormd worden door:
verbetering van externe relaties met bijvoorbeeld klanten, toeleveranciers of de (lokale) overheid;
inzicht in de voordelen van productgerichte milieuzorg zoals beheersing of vermindering van de milieubelasting van producten, verbetering van uw concurrentiepositie, kostenvoordeel, verbetering van de kwaliteit van uw producten.
In de handleiding zijn vragen opgenomen over het belang van productgerichte milieuzorg voor uw bedrijf.
Wat is het verschil tussen bedrijfsinterne en productgerichte milieuzorg?
Productgerichte milieuzorg is een uitbreidingsmodule van bedrijfsinterne milieuzorg, speciaal gericht op producten. Hoewel bedrijfsinterne milieuzorg aandacht voor producten niet uitsluit, blijkt in de praktijk de aandacht vaak beperkt te zijn tot processen en de eigen locatie.
Om in aanmerking te komen voor certificering volgens ISO 14001 moeten bedrijven de milieuaspecten van de activiteiten, producten en diensten in kaart brengen. U kunt met productgerichte milieuzorg hieraan invulling geven.
Wilt u meer informatie?
Op de site www.senternovem.nl/pmz kunt u meer informatie vinden over projecten en publicaties. Ook vindt u hier nuttige links en een toolkit. Meer informatie over ondersteuning op dit gebied vindt u op www.beco.nl/dpi.
